1397/7/10 سه‌شنبه

«اختصاصی»

جعل رایانه‌ای چیست و چه مجازاتی دارد؟

یکی از مصادیق جرایم رایانه‌ای جرم جعل رایانه‌ای و استفاده از داده جعلی است.

 در جعل سنتی، ایجاد نوشته یا سند و یا تغییر و تحریف در مندرجات سند و همچنین اضافه کردن نوشته یا عکس به نوشته اصلی شرط تحقق جرم جعل سنتی است. حال دارنده این سند جعلی، اگر با علم و اطلاع نسبت به جعلی بودن، آن را مورد استفاده و استناد قرار دهد، مرتکب جرم استفاده از سند جعلی شده است.
در جرم جعل رایانه‌ای نیز تا حدی از همان روش سنتی برای مجازات جرم جعل استفاده شده و مجازات جعل رایانه‌ای و استفاده از داده‌های مجعول رایانه‌ای به صورت مستقل تعیین می‌شود. مصادیق جعل رایانه‌ای همان مصادیق جعل سنتی قلمداد شده است. تفاوت جعل سنتی با جعل کامپیوتری در این است که راه ارتکاب جعل رایانه‌ای، سریع تر و امکان کشف آن سخت‌تر است.
در جعل سنتی جرم کاملا مادی و محسوس و فیزیکی است و شامل مواردی نظیر «ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیر رسمی خراشیدن یا تراشیدن یا قلم بردن یا الحاق یا محو یا اثبات یا سیاه کردن یا الصاق نوشته‌ای به نوشته دیگر یا به‌کار بردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن» می‌شود. اما در جعل رایانه‌ای این داده‌ها هستند که می‌توانند به صورت داده‌های پیام یا داده‌های رایانه‌ای موجبات تشکیل جرم را فراهم آورند.
بند الف ماده ۲ قانون تجارت الکترونیکی به تعریف داده پرداخته است: «هر نمادی از واقعه، اطلاعات یا مفهوم که با وسایل الکترونیکی، نوری و یا فناوری‌های جدید اطلاعات تولید، ارسال، دریافت ذخیره یا پردازش می‌شود.» جرم جعل (به صورت سنتی و رایانه‌ای)، مبتنی بر نوعی دست کاری و ایجاد تغییر است. امّا در جعل سنتی، عنصر جرم مادی و محسوس است و در جعل رایانه‌ای این عنصر دیجیتالی است.
در باب مجازات این جرایم نیز تفاوت‌هایی دیده می‌شود. طبق ماده ۷۳۴ قانون مجازات اسلامی (ماده ۶ قانون جرایم رایانه‌ای) برای مرتکب جرم جعل رایانه‌ای حبس از یک ماه تا ۵ سال و جزای نقدی از ۲۰ تا ۱۰۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات تعیین و برای جرایم جعل سنتی حسب نوع جعل ارتکابی، مجازات حبس‌های طولانی مدت و حتی تا مجازات محاربه و افساد فی‌الارض پیش‌بینی شده است.
آنچه می‌تواند مفید باشد شناسایی و پیشگیری از وقوع جعل است، این‌که مطمئن شویم داده‌ای که منتسب به افراد است اصالتا و بدون تغییر از جانب صادر کننده ایجاد شده و تغییر یا دخل و تصرفی در داده ایجاد نشده است؛ البته این موضوع خود نیازمند کار‌شناسی است و شناسایی آن کار آسانی نخواهد بود و توجه به این نکته حائز اهمیت است که همانگونه که جعل سنتی می‌تواند پیامدهای منفی برای اشخاص و اقشار جامعه در پی داشته باشد جعل در فضای مجازی نیز موجبات ایجاد خسارات مادی و معنوی را برای اشخاص فراهم می‌آورد.

مواد قانونی جرم جعل رایانه‌ای
صدر ماده 131 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح هر گونه تغییر یا حذف اطلاعات، الحاق، تقدیم یا تاخر تاریخ نسبت به تاریخ حقیقی را که به طور غیر مجاز، توسط افراد نظامی در سیستم‌های رایانه‌ای یا سامانه‌های مخابراتی، و نرم افزارهای مربوطه صورت گیرد به عنوان جعل رایانه‌ای قابل تعقیب و مجازات دانسته است. در قانون تجارت الکترونیکی نیز، از جعل کامپیوتری سخن گفته که در ماده 68 این قانون نیز می‌توانیم مصادیق جرم جعل رایانه‌ای را مشاهده کنیم. قانون جرایم رایانه‌ای ایران نیز، در ماده 6، مصادیق کامل‌تری از جرم جعل رایانه‌ای را بر شمرده است.

مجازات جرم جعل رایانه‌ای
در این جرم اشخاص دو دسته هستند اول حقیقی و دوم حقوقی، برای افراد حقیقی تحمل یک تا پنج سال حبس یا پرداخت دو میلیون تا ده میلیون تومان جزای نقدی و یا تحمل هر دو مجازات، تعیین شده است
اما اگر مرتکب جعل رایانه ای، از کارکنان دولت و سازمان‌های دولتی و عمومی باشد، یا از اعضای نیروهای مسلح، و به سبب شغل خود مرتکب جرم جعل رایانه‌ای شده باشد، با تشدید مجازات بر اساس ماده 27 قانون جرایم رایانه‌ای مواجه خواهد شد. اما مجازات ارتکاب جعل رایانه‌ای توسط اشخاص حقوقی، محکومیت به پرداخت سی تا شصت میلیون تومان برای بار اول و تعطیلی یک تا نه ماهه خواهد بود. در صورت تکرار جرم توسط شخص حقوقی، علاوه بر پرداخت جزای نقدی مذکور، تعطیلی از یک تا پنج سال در انتظار شخص حقوقی خواهد بود.

جرم استفاده از داده‌های جعلی
استفاده از داده‌های جعلی رایانه‌ای در صورت استفاده عمدی و با علم و اطلاع دارنده از این داده‌ها، به استناد ماده 7 قانون جرایم رایانه‌ای جرم محسوب شده و بر اساس ماده 6 همین قانون، برای اشخاص حقیقی و حقوقی مجازات جداگانه تعیین می‌شود.
 
 
امتیاز دهی
 
 

آرشیو اخبار

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به سازمان قضائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران می باشد

Guest (portalguest)


اجرا با : پورتال سازمانی سیگما