1395/11/22 جمعه

تاثیر رضایت شاکی در دعاوی کیفری

«بخشش؛ لازم نیست اعدامش کنید.» این جمله معروف تداعی‌کننده اهمیت گذشتی است که فرد شاکی در زمان اجرای حکم از خود نشان داده و...

«بخشش؛ لازم نیست اعدامش کنید.» این جمله معروف تداعی‌کننده اهمیت گذشتی است که فرد شاکی در زمان اجرای حکم از خود نشان داده و سبب می‌شود در بحرانی‌ترین شرایط، یک محکوم را از پای چوبه دار نجات می‌دهد. این مساله یکی از نمونه‌های بارز و ساده از تاثیر رضایت شاکی در دعاوی قابل گذشت است.

در برخی دعاوی حق الناسی از آنجایی که یک حق خصوصی ضایع شده است، شروع رسیدگی در مراجع قضایی تنها با شکایت شاکی خصوصی است و توقف رسیدگی نیز با رضایت شاکی خصوصی میسر است اما دسته دیگری از دعاوی حق الهی یا حدود الهی هستند که حتی اگر شروع دعوا با شکایت شاکی خصوصی باشد اما پایان دعوا، با گذشت شاکی خصوصی نخواهد بود و دستگاه قضایی درهر حال، فرد مجرم را به نمایندگی از جامعه، به سزای عمل مجرمانه‌اش می‌رساند؛ اما اینکه به طور کلی چه تاثیراتی در پی رضایت شاکی یا شکات در دعاوی کیفری وجود دارد، موضوعی است که یک حقوقدان در گفت‌وگو با «حمایت» آن را تشریح می‌کند.

 جنبه خصوصی جرم قابل گذشت است
سمیرا بیشک در همین خصوص ابتدا به انواع جنبه جرم اشاره و اظهار می‌کند: همه جرایم از آن جهت که نظم عمومی را برهم می‌زنند دارای جنبه عمومی هستند ولی جنبه عمومی در همه جرایم یکسان نیست و در بعضی از جرایم بنا به مصالح اجتماعی، اخلاقی، خانوادگی و... قانون‌گذار، جنبه خصوصی بعضی از جرایم را بر جنبه عمومی آن ترجیح می‌دهد مانند جرم ترک انفاق یا جرم فحاشی که اصطلاحاً به آنها جرایم قابل گذشت می‌گویند.
وی می‌گوید: به عبارت دیگر جرایمی قابل گذشت هستند که جز با شکایت شاکی خصوصی قابل تعقیب نیستند و اگرهم شکایتی شده باشد در هر مرحله از رسیدگی با رضایت شاکی تعقیب و رسیدگی و حتی اجرای حکم متوقف خواهد شد.
بیشک خاطرنشان می‌کند: در این میان ممکن است از نوع جرایم، تعبیر اشتباهی برداشت شود و عده‌ای گمان کنند که جرایمی مانند کلاهبرداری، خیانت در امانت یا سرقت هم می‌تواند در چارچوب جرایم قابل گذشت باشد در حالی که جنبه عمومی برخی از جرایم، از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و مواردی که از آنها یاد شد هم شامل همین جرایم می‌شود.
وی در خصوص شناسایی و تفکیک جرایم قابل گذشت از جرایم غیرقابل گذشت، اظهار می‌کند: گرچه قانون‌گذار از ارایه یک تعریف مشخص برای تمیز این دو خودداری کرده است ولی در قانون مجازات به برخی از جرایم قابل گذشت اشاره کرده بدون آنکه تعریف دقیقی از این دو به عمل بیاورد برای مثال جرایمی چون فحاشی، تهمت و افترا، ورود به عنف به منزل دیگری، تصرف عدوانی، تخریب باغ میوه، سوزاندن اسناد تجاری دیگری، آتش زدن اموال منقول دیگری، تهدید، افشاء اسرار، ترک انفاق و...از جرایم قابل گذشت محسوب می‌شود.
 توقف اجرای حکم با گذشت شاکی
این حقوقدان در خصوص تاثیر رضایت شاکی در دعاوی قابل گذشت می‌گوید: در جرایم قابل گذشت با گذشت متضرر از جرم، تعقیب یا رسیدگی و یا اجرای حکم، متوقف و موقوف می‌شود. پس اگر شخصی به اتهام صدور چک بلامحل به تحمل حبس محکوم و حکم صادره علیه او قطعی شده باشد با رضایت شاکی خصوصی مجازات حبس در مورد او اعمال نخواهد شد.
وی در پاسخ به این سوال که اگر مدتی از حبس یا اجرای مجازات مجرم گذشته باشد و شاکی در آن زمان رضایت دهد، وضعیت به چه صورت است، می‌گوید: در صورتی که مجرم یا فرد خاطی قبل از اعلام گذشت مدتی از حبس را تحمل کرده باشد با گذشت شاکی بقیه حکم در مورد او اجرا نمی‌شود.

 شرط بر گذشت تمام شکات است
بیشک در پاسخ به این سوال که اگر متضرر از جرم به جای یک نفر، چند نفر باشد، آیا گرفتن رضایت همه آنها ضرورت دارد یا خیر، اذعان می‌کند: اگر متضرران از جرم متعدد باشند تعقیب متهم با شکایت هر یک از آنها شروع می‌شود ولی موقوفی تعقیب یا موقوف شدن اجرای حکم موکول و منوط به گذشت همه آنها است.
این حقوقدان همچنین در خصوص چگونگی روند اعلام رضایت شاکی و ملزومات قانونی آن، می‌گوید: چه در جرایم قابل گذشت و چه در جرایم غیر قابل گذشت اعلام رضایت شاکی باید صریح و بدون قید و شرط باشد. همچنین عدول از گذشت قابل ترتیب اثر نیست و دادگاه بر مبنای رضایت اعلامی اتخاذ تصمیم می‌کند.
وی در ادامه می‌افزاید: همچنین اعلام گذشت در کلانتری نیز به شرط آن که درست تنظیم شود و برای قاضی یقین‌آور باشد کفایت می‌کند.

 امکان انصراف از گذشت در جرایم قابل گذشت وجود ندارد
بیشک در خصوص اینکه آیا حق گذشت صرفاً به شاکی خصوصی تعلق دارد و پس از فوت او به ورثه‌اش منتقل نمی‌شود؟ نیز اذعان می‌کند: طبق قانون، حق گذشت همانند سایر حقوق متوفی به ورثه‌اش منتقل می‌شود و با گذشت همگی وراث، تعقیب و یا اجرای حکم متوقف خواهد شد.
این حقوقدان همچنین تاکید می‌کند نکته‌ای که ممکن است برای بسیاری از شکات وجود داشته باشد، این است که ممکن است بعد از دادن رضایت و به اصطلاح، گذشت از ضرری که به آنها وارد شده است، مجددا بخواهند تقاضای تعقیب کنند که طبق قانون، پس از اعلام گذشت، شاکی دیگر نمی‌تواند از گذشت خود برگردد و دوباره تقاضای تعقیب کند زیرا پس از اعلام گذشت در جرایم قابل گذشت، امر تعقیب ممکن نخواهد بود.
 

 
 
امتیاز دهی
 
 

آرشیو اخبار

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به سازمان قضائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران می باشد

Guest (portalguest)


مجری سایت : شرکت سیگما