1397/11/21 يكشنبه

نقش دادگاه‌های نظامی در اولین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی

در اوایل انقلاب سه مرجع قضایی شامل دادگاه انقلاب اسلامی ارتش، دادستانی سپاه پاسداران و اداره دادرسی ارتش، رسیدگی به جرایم نظامیان را در این مقطع حساس تاریخی برعهده داشتند.

فلسفه اساسی تشکیل دادگاه انقلاب اسلامی ارتش، برخورد با توطئه گروهک‌های ضد انقلاب در ارتش بود و دادستانی سپاه به جرائم نیروهای سپاه و کمیته و دادرسی ارتش نیز به سایر جرایم کارکنان ارتش رسیدگی می‌کردند.سازمان قضایی نیروهای مسلح از ادغام این سه نهاد در سال 1365شکل گرفت.
چند ماهی از پیروزی انقلاب اسلامی نگذشته بود که توطئه گروهک‌های ضد انقلاب در نیروهای مسلح آغاز شد و سازمان های اطلاعاتی بیگانه نیز بر این مجموعه متمرکز شدند.
دستگیر شدن جمعی از فرماندهان و فرار جمعی دیگر، فرصتی را فراهم می‌کرد که گروهک‌های ضد انقلاب و عوامل جاسوسی بیگانه، برای اجرای مقاصد خود در ارتش و سایر ارگان های نظامی به شدت فعالیت کنند.
هر روز خبر تحصن و شورشی از یک پادگان در یک استان شنیده می‌شد، منافقین با طرح ارتش بی‌طبقه توحیدی، نظامیان را به نافرمانی دعوت می‌کردند و گروهک‌های دیگر به عناوین مختلف در نیروهای مسلح مسئله‌ساز شده بودند.
مسئولان به این نتیجه رسیدند که برای مقابله با توطئه گروهک‌ها در ارتش، تأسیس دادگاه انقلاب اسلامی ارتش ضروری است.
آیت الله مؤمن که از طرف جامعه مدرسین، مسئول اعزام قضات بود از آیت الله ری شهری که آن‌زمان حاکم شرع دادگاه های انقلاب اسلامی بود و در قم اقامت داشت، می خواهد که به مدت شش ماه به تهران برود و دادگاه انقلاب اسلامی ارتش را تأسیس کند.

عملکرد قوی و منطقی دادگاه‌های انقلاب اسلامی ارتش موجب شد تا همه محاکمات مهم، مثل رسیدگی به اتهامات حزب توده، محاکمه دست‌اندرکاران کودتای نافرجام پایگاه هوایی شهید نوژه، رسیدگی به اتهامات قطب‌زاده و... به دادگاه انقلاب ارتش واگذار شد.

تشکیل دادگاه‌ها در سراسر کشور
پس از تشکیل شورای عالی قضایی برای تقویت و رسمیت بخشیدن به دادسراها و دادگاه‌های انقلاب ارتش، مرحوم شهید بهشتی طی صدور حکمی، به آیت الله ری شهری اجازه دادند که در سراسر کشور نمایندگان دادگاه انقلاب اسلامی ارتش را برای تشکیل و رسیدگی به پرونده، منصوب نمایند.
بدین ترتیب در پایگاه های نظامی دزفول، بوشهر، مشهد، کرمانشاه و هرمزگان، نمایندگان دادگاه انقلاب اسلامی ارتش منصوب شدند که در واقع کار دادستان را انجام می‌دادند.

حوزه اختیارات دادگاه انقلاب ارتش
دادگاه انقلاب ارتش با هدف سالم‌سازی این نیرو و خنثی کردن توطئه‌های ضد انقلاب تأسیس شد. در شرایط خلاء قانونی سال‌های آغاز پیروزی انقلاب اسلامی، طبق ضوابط اسلامی، در زمینه همه‌گونه تخلفاتی که از نیروهای ارتش صادر می‌شود، حکم صادر می کرد.
یکی از حوادثی که در آغاز تشکیل این دادگاه ها به وقوع پیوست، تحصن جمعی از نیروهای نظامی در دانشگاه تهران بود. این‌گونه مسائل معمولاً با پوشش خواست‌های صنفی یا مردمی و با هدف متلاشی کردن ارتش انجام می‌شد. چند روز از این ماجرا گذشت و مسئولان امر نتوانستند مشکل را با مذاکره حل کنند.
تذکرات اولیه مفید واقع نشد و در این ارتباط دادگاه انقلاب ارتش اطلاعیه‌ای صادر کرد و از متحصنان خواست تا 24 ساعت به تحصن خود پایان ندهند و الا این دادگاه با آنان برخورد خواهد کرد.
با پخش این اطلاعیه از صدا وسیما پیش از ساعت مقرر، تحصن خاتمه یافت و مشکل حل شد.

شورش در هوانیروز اصفهان
حادثه دیگر، شورش جمعی از هواداران گروهک فدائیان خلق در پادگان هوانیروز اصفهان بود. تیمسار شادمهر، رئیس وقت ستاد مشترک ارتش مقدمات برخورد دادگاه را با متخلفان فراهم کرد. شهید صیاد شیرازی که در آن وقت سروان بود، در رأس حزب‌اللهی‌های ارتش اصفهان قرار داشت. رسیدگی به اتهامات متخلفان کمتر از یک هفته طول کشید و با رسیدگی به اتهامات چهار- پنج نفر، غائله پایان یافت.

شورش در پایگاه هوایی تبریز
درجریان توطئه حزب خلق مسلمان در تبریز، جمعی از نظامیان پایگاه هوایی تبریز به آنها پیوستند و در تصرف مرکز صدا وسیما نقش اصلی را داشتند. در آن هنگام شهید فکوری فرمانده پایگاه بود. تمرد نظامیان به گونه‌ای بود که کنترل پایگاه از دست وی خارج شده بود و شورشیان مدت کوتاهی او را بازداشت کرده بودند.
ستاد مشترک ارتش از دادگاه انقلاب ارتش برای برخورد با نظامیان متمرد استمداد کرد و شهید فلاحی، جانشین ستاد مشترک ارتش را به عنوان نماینده، همراه گروه به تبریز فرستاد.
متهمان در دادگاه علنی محاکمه شدند و غائله پایان یافت. یکی از کسانی که در دادگاه علیه آنان شهادت داد، مرحوم سرهنگ فکوری بود. مقاومت او در برابر توطئه‌گران، او را به عنوان چهره‌ای حزب‌اللهی در ارتش مطرح ساخت و همین امر زمینه انتخاب وی را به عنوان فرمانده نیروی هوایی پس از برکناری تیمسار باقری در جریان واقعه طبس، فراهم ساخت.

از دیگر وقایعی که دادگاه انقلاب ارتش در آن شرایط برخورد کرد، جریان شورش در پایگاه هوایی بوشهر بود. در آن هنگام سرهنگ صدیق فرمانده آن پایگاه بود و مشکل با رسیدگی قضایی به سادگی حل شد.
 
 
امتیاز دهی
 
 

آرشیو اخبار

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به سازمان قضائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران می باشد

Guest (portalguest)


اجرا با : پورتال سازمانی سیگما